Bu risk faktörleri:
Yaþ: meme kanseri görülme oraný yaþla birlikte artmaktadýr. En sýk 50-60
yaþ arasýndadýr.
Kiþisel meme kanseri hikayesi: Daha önce meme kanseri geçirmiþ ve tedavi
olmuþ kadýnlarda, diðer memede kansere geliþme olasýlýðý normal kadýnlara göre
3-4 kat daha fazladýr.
Ailede meme kanseri hikâyesi: Aile yakýnlarý arasýnda meme kanserine
yakalanmýþ kadýnlarýn, meme kanserine yakalanma olasýlýðý, diðer kadýnlara göre
daha fazladýr. Örneðin, kýz kardeþi veya annesi meme kanserine yakalanan bir
kadýnýn, meme kanserine yakalanma riski, diðer kadýnlardan 2- 5 kat daha
fazladýr.
Daha önce meme biopsisi yapýlmýþ olmasý: Memede bulunan bazý iyi huylu
hastalýklarda az da olsa risk artmaktadýr.
Erken ergenlik, geç menopoz: uzun süre hormonal olarak aktif kalmak riski
arttýrmaktadýr.
Doðurganlýk hikayesi: doðum yapmamak veya ilk doðumu 30 yaþýndan sonra yapmak
riski yaklaþýk iki kat arttýrmaktadýr.
Sosyoekonomik seviyenin yüksekliði
Östrojen hormonu tedavisi görenler: Menopoz nedeni ile uzun süre östrojen
tedavisi ( 10 yýldan fazla) gören kadýnlarda, meme kanseri oraný artmaktadýr.
Ancak bu tedavinin yararlarý da göz önünde tutulduðunda bu risk önemsenmeyecek
kadar düþüktür.
Alkol kullanýlmasý: Fazla alkol alan kadýnlarda, almayan kadýnlara göre
risk nispeten artmaktadýr. Günde 3 bardak yüksek dereceli alkol içen bir kadýnýn
meme kanserine yakalanma riski, hiç içmeyen kadýna göre 2 kat daha fazladýr.
Þiþmanlýk ve yaðlý beslenme
Meme kanseri açýsýndan erkekler risk altýnda olmasalar da nadiren görülebilir.
Görülme oraný kadýnlara göre 1/100 dür.
Tanýmlanmýþ meme kanseri risk faktörleri
| YÜKSEK RÝSK |
|
Ýleri yaþ Geçirilmiþ meme kanseri Kuvvetli aile hikâyesi Biyopsi ile saptanmýþ atipi ile birlikte seyreden meme hastalýðý |
| ORTA RÝSK |
| Obezite (menopoz sonrasý) Birinci derecede akrabada meme kanseri Geçirilmiþ over veya endometrium kanseri Meme üzerine radyasyon Ýlk gebelik yaþý>30 Hiç doðum yapmama |
| DÜÞÜK RÝSK |
| Alkol alýmý Menarþ yaþý<13 Menopoz yaþý>55 Oral kontraseptif kullanýmý Östrojen replasman tedavisi |
Ancak meme kanserlerinin % 70 inde hiçbir risk faktörü bulunmamaktadýr. Ayrýca bu risk faktörlerinden sadece % 10 u bizim deðiþtirebileceðimiz faktörlerdir. Açýkça söylemek gerekirse risk faktörlerine sahip kadýnlarýn daha dikkatli ve sýk, gerekirse daha ileri tetkiklerle izlenmesi gerekmektedir. Yaný sýra hiçbir risk faktörüne sahip olmayan kadýnlarýnda buna fazla güvenerek kontrollerini aksatmasý doðru olmayacaktýr.
Taný yöntemleri:
Kendi kendine muayene
Hekim muayenesi
Mammografi ve ultrasonografi
Gerekli durumlarda ileri tetkikler (örneðin MR)
Biyopsiler (açýk, ince iðne ve kalýn iðne)
Tümör belirleyiciler
Özel tetkikler (galaktografi, tel iþaretleme biyopsileri, duktoskopi)
Genellikle kesin taný hastalýklý bölgeden alýnan hücre veya doku örneklerinin patolojik tetkiki sonucu mümkün olmaktadýr. Bunun için önceki yýllarda daha çok açýk cerrahi biyopsiler kullanýlýrken bu gün ince ve kalýn iðne biyopsileri tercih edilmektedir. Sonuçlarý açýk biyopsiler kadar doðruluk oranýna sahip olmanýn yaný sýra maliyet, hasta konforu, uygulama kolaylýðý ve estetik sonuçlarý açýsýndan çok daha uygundurlar.
Tedavi:
Cerrahi, kemoterapi, radyoterapi, hormonoterapi.
Meme kanserinin tedavisi engel bir durum yoksa her zaman cerrahi ile baþlamalýdýr. Cerrahi genellikle temel tedaviyi oluþturur. Ardýndan hasta ve hastalýðýn özelliklerine göre diðer tedaviler planlanýr. Meme kanserinin tedavisini cerrahi, radyasyon onkolojisi, medikal onkoloji ve ilgili pek çok branþýn birlikte karar vererek uygulamasý gerekmektedir.
Cerrahide memenin tamamýnýn alýnmasý (mastektomi), meme koruyucu cerrahiler (memenin hastalýklý kýsmýnýn alýnmasý), bunlara ek olarak koltuk altý lenf bezlerinin çýkartýlmasý (tamamý veya nöbetçi lenf bezi) gibi uygulamalar yapýlmaktadýr. Meme koruyucu cerrahi için hastalýðýn erken evrede olmasý ve bazý týbbi ayrýntýlara uymasý gerekmektedir.
Daha sonra hasta ve hastalýkla ilgili verilere göre diðer tedaviler planlanýr. Bu tedavilerde amaç nüksleri engellemek, hastalýksýz yaþamý ve yaþam süresini uzatmaktýr.
Son olarak unutmamalýyýz ki meme kanseri tedavi edilebilir bir hastalýktýr ve erken evre hastalýkta sað kalým oranlarý % 96–98 dir. Mammografi erken tanýda en etkili yöntemdir. Düzenli kontrol ve tarama programlarý ile meme kanserinden ölümler azaltýlabilir.
21.yüzyýlda meme kanserini doktorlar deðil kadýnlar yenecektir.